पदं परमम्


यन्न देवाः न मुनयः नचाहं न च शंकरः ।
जानन्ति परमेशस्य तद्विष्णोः परमं पदम् ।। इति श्रीविष्णु पुराणे प्रथमे अंशे ।

तत्पदं यत् देवाः (दिव् क्रीडायामिति पाणिनिः । लीलया करिष्यन्तीति देवाः ।) मुनयः (मननशीलो मुनिः । मनने जागरूकाः‌ भगवतः रूपं आत्मनि दृष्ट्वा रमन्तीति प्रयोगः ।) नाहं (कोऽहमिति चेत् भगवतो श्रीमन्नारायणस्य प्रथम पुत्रभूतः येन प्रतिपादितं मयि च वेदाः इति । यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं यो वै वेदांश्च प्रहिणोति तस्मै इति ईशावास्ये उपनिषदि ।) न शंकरः अपि (शं सुखं करोतीति शंकरः । यं स्वामिदेशिकः सर्वज्ञो रुद्रः, विश्वाचार्याः विधिशिवमुखाः इति च बहुधा प्रशंसति । यः श्रुतवान् पाञ्चरात्राख्यं भववच्छास्त्रं भगवतो श्रीशस्य मुखात् सः अपि ।) जानन्ति तदेव परमं पदं विष्णोः परमेशस्य ।

अथात्र पद शब्दो पद्यते इति पदमिति व्युत्पत्त्या परमप्राप्यत्व प्रतिपादकः । यत् पदं वयं न आप्नुयाम तत्परं पदं विष्णोः इति । यथोक्तं स्वामि देशिकैः “विश्वाचार्याः विधिशिवमुखाः स्वाधिकारोपरुद्धाः” इति । पद्यन्ते अनेन इति पदमिति वा । परमं पद्यन्ते अनेन पद्यन्ते अनेन परमञ्चायमिति वा । विष्णोः इत्यत्र संबन्ध षष्टी वैष्णवं परमेशस्य पादद्व्य प्रतिपादिका । सिद्धोपायस्य परत्वं सूचयति श्रीमन्नारायणस्य पदकलमद्वन्द्वस्य तस्य पादुकायाः च ।

yanna devAH na munayaH nacAhaM naca shaMkaraH |
jAnanti parameshasya tadviShNOH paramaM padam || – shrIviShNu purANa 1st amsha, 9th adhyAya shloka 55.

Breakup of padams: yat-na-devaH-na-munayaH-na-ca-ahaM-na-ca-shaMkaraH-jAnanti-parameshasya-tat-viShNoH-paramaM-padam

anvaya krama: na devAH na munayaH na ahaM na shaMkaraH ca jAnanti yat | tat padaM paramaM viShNoH parameshasya.

Translation: That place which devAs (divu krIDAyAM – ones who are capable of doing things as a sport), munis (manana shIlo muniH – ones who constantly contemplate on emperumAn), me (sakShAt putran of emperumAn and the one to whom he taught the vedAs as the AchAryan – yo brahmANaM vidadhAti pUrvaM yo vai vedAMshca prahiNoti tasmai – IshAvAsyopaniShad), shaMkaraH (shaM sukhaM karoti iti shaMkaraH, my putran shaMkaran who heard the pAncarAtra shAstram from perumAL himself and whom swAmi deshikan would fondly call sarvaj~nanAna rudran and vishvAchAryAH vidhishivamukhAH etc), none of us know. That is the ultimate place of the parameshvaran viShNu. (In an other way, padyate iti padam. That which is attained is padam. And that would mean, that ultimate goal of attainment which we haven’t attained yet, that is emperumAn (his tiruvaDi) as consistent with swAmi deshikan’s vishvAcAryAH vidhi shivamukhAH **svAdhikAroparuddhAH**. Or alternatively, padyate anena iti padam. That through which something is attained is padam. paramam padyante anena iti paramam padam padyate anena paramaM ca idamiti paramam padam vA. That which obtains the ultimate or that which is ultimate and obtains the ultimate for the one who aspires for is paramam padam. viShNoH is sambandha shaShTi denoting something that is connected with viShNu, contextually, his tiruvaDi. siddhopAya paratvam of emperumAn’s tiruvaDi can be enjoyed in this view)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.